|
«چون روابطعمومی از علوم و فنون مختلفی الهام گرفته است مثل رشتههای تبلیغات، روانشناسی، ژورنالیسم، جامعهشناسی، مردمشناسی و در یکی دو دهۀ اخیر از فناوری اطلاعات آن را به عنوان یک رشتۀ مستقل تلقی نمیکنند. طبیعتاً رشتهای که مبانی نظری و تئوریهای قدرتمندی پشت آن نباشد، به لحاظ کاربردی و اجرایی شدن در جامعه هم خیلی شاید وسعت و دایره نفوذ پیدا نکرده باشد».
او در پاسخ به اين پرسش كه برخی معتقدند روابطعمومی به دلیل عدم نظریهپردازی و توسعۀ ادبیات نظری مناسب آن با رکود مواجه شده است. آیا شما با رکود روابطعمومی در داخل کشور موافق هستید؟ ميگويد:
رکود اساساً به ذات و ماهیت این رشته برمیگردد، بویژه در کشورهایی که افکار عمومی و مردم خیلی جایگاهی ندارند. اگر برای روابطعمومی دو پایه متصور باشیم، یک پایه سازمان و پایۀ دوم و اصلیاش مردم هستند. حکومتها، دولتها، سازمانها، شرکتها یا دستگاههایی که مردمنهاد نیستند -یعنی توجهی به مردم و افکار عمومی نمیکنند- نیازی هم به ساختار روابطعمومی ندارند.
روابطعمومی دانشی است که متکی بر دیدگاههای عموم، سنجش افکار عمومی، بهدست آوردن عقاید و دیدگاههای عمومی نسبت به سازمان، توجیه افکار عمومی نسبت به خدمات سازمانی است که شرکت یا دولت ارائه میکند.
در ساختارهایی که مردم برای آنها اهمیت یا نقشی در کارکردشان ندارند، نهاد روابطعمومی یک زائده و یک پدیدۀ بلااستفاده است. در خوشبینانهترین حالت یک پدیدۀ تشریفاتی و غیر کاربردی است.
دكتر ضياييپرور، روابطعمومی را دانشی ميداند که به شدت از ساختار سیاسی تأثیر میپذیرد. او ميگويد: روابطعمومی در ساختارهای اقتدارگرا یا غیر دموکراتیک جایی برای جولان دادن ندارد. اين پژوهشگر علوم ارتباطات در ميدان علم و عمل در جامعه ايران معتقد است:در کشور ما میدان و عرصۀ نظریهپردازی و تولید علم جدا از عرصۀ عملی و اتفاقاتی است که در جامعه و در میدان عمل اتفاق میافتد. این بحث جدایی بین دانشگاه و جامعه، دانشگاه و صنعت دقیقاً از همین جا ناشی میشود. انبوهی از مقالهها، نظریهها، پژوهشها و تحقیقاتی که در دانشگاهها انجام میشود، در گوشۀ کتابخانهها خاک میخورد.حداکثر این است که در یک ژورنال علمی منتشر شود یا در یک کنفرانسی در یک مجمع علمی بحث شود.
هیچکدام اینها وارد جامعه نمیشود. همۀ اینها نظریات و دیدگاههای انتزاعی است که در محافل علمی مطرح میشود و به هیچ وجه در داخل جامعه پیاده و کاربردی نمیشود و هیچوقت با شرایط داخلی ما هم تطبیق نمیکند.
معضل دیگری که در این زمینه وجود دارد -بویژه در زمینۀ ارتباطات و روابطعمومی نسبت به مباحث و شرایط بومی کشور- ترجمهای بودن مباحث نظری است.
ما در رشتههای علوم اجتماعی و علوم انسانی بهطور کلی مؤلف و تولیدکنندۀ هیچ نظریهای در داخل کشور نبودهایم، مثلاً در نظریههای ارتباطات شما میبینید در انبوهی از نظریه هایی که در دنیا مطرح است و همۀ آنها هم غربی و از خارج الهام گرفته شدهاند، شاید یک نظریه فقط از دکتر محسنیانراد مبتنی بر شرایط بومی ایران مطرح شده است.
سرچشمه همۀ نظریهها کشورهای غربی هستند، لذا میشود گفت هم ورود نظریهها و ترجمهای بودن نظریهها و مباحث علمی و هم دور بودن پروژهها و پژوهشهایی که در داخل کشور انجام میشود از شرایط داخلی و بومی کشور، باعث شده است جدایی بین این دو بخش بهطور کلی اتفاق بیفتد و به همین دلیل هم هست که هیچوقت کاربردی نمیشود.
متن كامل گفتوگوي خواندني و تأمل برانگيز دكتر ضياييپرور در سيزدهمين شماره ماهنامه مديريت ارتباطات منتشر شده است.
شماره سیزدهم ماهنامه مدیریت ارتباطات را میتوانید به قیمت 3000 تومان از کیوسکهای مطبوعاتی تهیه فرمایید.
برای اشتراک و آگاهی از آخرین مطالب منتشر شده در ماهنامه میتوانید به وبسایت www.cmmagazine.ir مراجعه کنید.
در شماره جدید ماهنامه مدیریت ارتباطات، پروندهای در مورد چالشهای علمی و عملی روابطعمومیها در ایران به چاپ رسیده که در آن گفتوگوهایی با دکترهوشنگ عباسزاده، دکتر محمد مهدی فرقانی، دکترمهدخت بروجردی، دکترامیدعلی مسعودی، دکتر بیتا شاهمنصوری و دکتر حمید ضیاییپرور صورت گرفته است.
|