در یکی از پروندههای شانزدهمین شماره ماهنامه مدیریت ارتباطات که به بررسی نقش ارتباطی و تاریخی «نامه» پرداخته شده، مصاحبه مانلی فخریان با منصوره اتحادیه (نظام مافی) تاریخنگار، نویسنده، ناشر و استاد تاریخ دانشگاه تهران منتشر شده و در آن نامهنگاریهایی که در طول تاریخ بین افراد انجام میشده، مورد توجه قرار گرفته است؛ اینکه چرا و چطور رجال سیاسی با هم مکاتبه میکردند و از سوی دیگر نامههای خصوصی افراد در تاریخنگاری چه نقشی داشته است.
وی در این گفتوگو با پاسخ به این پرسشها که ماجرای نامهنگاریها در تاریخ از کجا شروع شد؟ اهمیت نامهنگاریها در تاریخ چیست؟ نامههای خصوصی رجل سیاسی در طول تاریخ تا چه حد اعتبار و اهمیت دارد؟ و با توجه به نبودن امکانات نحوه تبادل نامهها چگونه بوده، به ذکر نقش خاندان فرمانفرما در تاریخ نامهنگاری پرداخته و خاطرهای خواندنی را نقل کرده است: عبدالحسین میرزا فرمانفرما- پسر عباس میرزا ولیعهد فتحعلی شاه- مکاتبات فراوانی داشت و به عمد آن را نگه میداشت که اگر روزی به آن احتیاج شد، مدرکی در دست داشته باشد. مثلاً وقتی فرمانفرما در جنگ جهانی اول حاکم فارس بود، به پسرش مینویسد که بعضی نامهها را نگه دار، بعضیها را نه. چندین سال پیش ما مجموعهای از اسناد را پیدا کردیم که بیشتر اسناد مالی و نامههای سیاسی فرمانفرما و پسرانش است که هم صحبت ملک و املاک بود و هم صحبت از اوضاع سیاسی. از نامههای این صندوق یک مجموعه سه جلدی کتاب تحت عنوان اسناد فرمانفرما تهیه شد. بعد یکسری اسناد نصرتالدوله، پسر فرمانفرما به دست من رسید که باز هم نامه خصوصی و سیاسی خیلی مهم در آنها بود، از جمله در باره قرارداد 1919؛ یعنی زمانی که نصرتالدوله وزیر خارجه بود. در یکی از این نامهها وثوقالدوله مینویسد که اگر میدانستم انگلیسیها چنین قصدی داشتند، محال بود این قرارداد را امضا کنم چون انگلیسیها سر ما کلاه گذاشتند. اینگونه مطالب فقط در نامههای خصوصی یافت میشود. وقتی مشغول بررسی زندگی فرمانفرما بودم از پسرش که آن زمان در قید حیات بود پرسیدم نامههای دیگری از او نیست؟ او میگفت میدانیم بوده ولی خود او در زمان کودتا اسناد بسیاری را از بین برد. زمانی که این آقا فوت کرد، مجموعهای عظیم شامل چندین گونی و صندوق نامه و سند در زیرزمین خانه قدیمی او پیدا شد که احتمالاً از وجود آنها اطلاعی نداشته. این اسناد به مجلس شورای اسلامی اهدا شده که در حال تدوین آنها هستند. این نامهها نکات جالبی دارند. اکثر اینها عریضه است که مردم معمولی در حکومتهای مختلف فرمانفرما نوشتهاند و شامل انواع اطلاعات اجتماعی بینظیر است. اینجاست که اهمیت کار مورخ روشن میشود، چون فرد عادی که به چنین عریضهای دست یابد میبیند نکته مهمی در آن نیست، ورقی کاغذ از شخص ناشناس با سواد پایین و خط بد نوشته شده که به خودی خود جلوهای ندارد، ولی وقتی در یک مجموعه از نظر مورخ معنی پیدا میکند. اتحادیه ضمن تشریح زندگینامه فرمانفرما به نامههای خانواده نظامالسطنه که سه نسل نامههایشان را نگهداری کردهاند نیز اشاره کرده و گفته: الان مدرکی غنی از اسناد بوشهر در حال چاپ است که شامل نامه، سند، راپورت و غیره است. کمتر خانوادهای است که نامههایشان را اینطور نگهداری کرده باشند. نامههای فرمانفرما وضعیت بدی داشتند. نامهها خیلی کثیف و خاکی بودند ولی اسنادی که در خاندان نظامالسلطنه نگهداری شده است خیلی تمیز است و آسیبی ندیدهاند. این استاد دانشگاه در ادامه به کم و کیف بررسیهای نامههای نجمالسلطنه، خواهر فرمانفرما و مادر دکتر محمد مصدق و مادر و دختر همسر و دختر رضاقلی خان نظامالسلطنه پرداخته و به پرسشهایی در مورد نامه و نامهنگاری در زندگی دیجیتال جدید پاسخ داده است. متن کامل این پرونده و مصاحبه با این استاد دانشگاه را در شانزدهمین شماره ماهنامه مدیریت ارتباطات پیگیری کنید. علاقمندان به تهيه ماهنامه مديريت ارتباطات ميتوانند اين نشريه را از كيوسكهاي مطبوعاتي و يا از طريق سايت www.prshop.ir تهيه نمايند.
نام (الزامی)
ایمیل (الزامی)
وب سایت
من را از نظرات بعدی از طریق ایمیل آگاه بساز
گفتگو با حمید بقایی
گفتگو با هاشمی رفسنجانی
گفتگو با سید محمد حسینی
گفتگو با کمال خرازی
گفتگو با محسن رضایی
گفتگو با حسین توفیق
گفتگو با حسین انتظامی
گفتگو با مهدی کلهر
گفتگو با فاطمه طباطبایی
گفتگو با منوچهر متکی
گفتگو با حسن خجسته
گفتگو با محمد حسین صوفی
گفتگو با معصومه ابتکار
گفتگو با باقر لاريجاني
گفتگو با کاظم معتمد نژاد
گفتگو با جواد شمقدری
گفتگو با محمد جعفر محمد زاده
گفتگو با مسعود جزایری
گفتگو با رامین مهمانپرست
گفتگو با محمد هاشمی
گفتگو با احمد مسجد جامعی
گفتگو با سعید رضا عاملی
گفتگو با رضا تقی پور
گفتگو با علیرضا کریمی
گفتگو با صابر فیضی
گفتگو با پدرام پاک آیین
گفتگو با یحیی کمالیپور
گفتگو با مهدی محسنیانراد
گفتگو با محمد جواد آقاجری
گفتگو با شهیندخت خوارزمی
گفتگو باعلیاصغرشعردوست
گفتگو با باقر ساروخانی