* امام در وصیتنامه هشدار ميدهند مراقب باشيد تا جريان پس از رحلت پيامبر(ص) تكرار نشود * امام تأکید داشتند که فرماندهان، افراد تحت فرمان خود را از ورود در احزاب منع کنند و این یک اصل کلی است که در همه زمانها صدق میکند * در خصوص اهمیتی که امام به مسأله زنان میدادند، حتی در همان زمان هم جامعه نتوانست با امام همگام شود * امام اعتقاد داشتند زنان هم میتوانند به درجه اجتهاد برسند و با شرایط و خصوصیات زنانگی به فقه نگاه کرده و استنباط کنند اما وضع بهگونهای است که از علم و تجربیات خانمهای مجتهد استفاده نمیکنند و آنها عملاً حاشیهنشین شدهاند
ماهنامه مدیریت ارتباطات در شماره آذرماه خود در مورد وصیتنامه امام خمینی(ره) با فاطمه طباطبایی، عروس امام و همسر حاج احمد خمینی گفتوگویی انجام داده است.طباطبایی که خود نیز در دانشگاههای کشور، درس وصیتنامه امام را تدریس میکند، در این گفتوگو اشاره کرده است که این وصیتنامه الگویی اجرایی برای استقرار کامل نظام سیاسی اسلامی در کشورهای مسلمان و بالاخص ایران است.او در این گفتوگو از ابعاد مختلف این وصیتنامه سخن گفته است؛ از بعد معنوی آن، دستورالعملهای اجرایی آن برای تداوم مسیر انقلاب و... و در این میان تأکیدی رمزآلود دارد بر توجه به حدیث ثقلین که امام وصیتنامه خود را با آن آغاز کرده است؛ اما این رمز را تا پایان مصاحبه افشا نمیکند.وی در گفتوگوی خود با ماهنامه مدیریت ارتباطات درباره روند تاریخی نگارش وصیتنامه توسط امام(ره) گفت: ایشان وصیتنامه خودشان را در تاریخ 26 بهمن سال 1361 نگاشتند و بعد یادداشتی خطاب به اعضای اولین مجلس خبرگان رهبری فرستادند و آنجا مطرح کردند که من این مجموعه را در 33 صفحه بهعنوان وصیتنامه سیاسی خودم نوشتم. بعد ایشان نسخهای از وصیتنامه خود را به امانت نزد اعضای مجلس خبرگان گذاشتند و سفارش کردند که این مجموعه بعد از مرگ اینجانب منتشر شود. امام غیر از این، نسخهای را هم به مشهد فرستادند. طباطبایی با شرح ماجرای بردن نسخهای از وصیتنامه امام(ره) به مشهد توسط خودش، اظهار داشت: البته امام پنج سال بعد آن نسخههای وصیتنامه را پس گرفتند و بنا به تغییر و تحولاتی که اتفاق افتاده بود، تغییراتی جزئی در آن به وجود آوردند.او با بیان اینکه «دقیقاً نمیدانم چه تغییراتی در آن به وجود آوردند»، گفت: از این جهت میگویم تغییرات جزئی بود که امام زمان زیادی صرف این تغییرات نکردند.عروس امام(ره) در خصوص مبانی کلی وصیتنامه امام(ره) گفته است: امام در وصیتنامهشان ابتدا مباحث نظری و اعتقادی خودشان را مطرح کردند، اقرار و اعتراف به دین اسلام كرده و از حقانیت اسلام سخن گفتهاند. بعد هم راجع به حدیث ثقلین بحث کردند و نکته جالبی كه امام هشدار ميدهند اين كه مراقب باشيد تا جريان پس از رحلت پيامبر(ص) تكرار نشود.وی در پاسخ به این سؤال که به نظر شما چرا امام در ابتدای وصیتنامه خود به حدیث ثقلین اشاره کردهاند، گفت: اینکه امام چرا این حدیث را آوردند، جای بحث و تحقیق دارد. امام همچنین در وصیتنامه خود خیلی روشن و واضح به توأم بودن دین و سیاست تأکید کردند. به نظر ایشان این دو حوزه از هم تفکیک نمیشوند و از هم جدا نیستند. ایشان در وصیتنامهشان تأکید دارند که دیانت از سیاست جدا نیست، یعنی آدم دیندار، سیاسی هم هست و نمیتواند ادعا کند که سیاست ارتباطی به من ندارد.وی با اشاره به اینکه وصیتنامه امام(ره) یک پارادایم فکری برای حکومت اسلامی بوده است، در پاسخ به این پرسش که چرا این پارادایم در زمان حیات ایشان ارائه نشد؟، گفت: حضرت امام همواره نظر خود را اعلام میکردند. تنها فرق وصیتنامه ایشان با بقیه دستورالعملهایشان در زمان رهبری این بود که وصیتنامه سربسته بود و بعدها باز شد. محتوای وصیتنامه ایشان چندان فرقی با دستورالعملها و بیانات ایشان در زمان حیاتشان ندارد. ایشان از یافتهها و تجربیات خودشان در وصیتنامه، دستورالعملهایی برای زمان نبودنشان ارائه کردهاند كه تا حدودي جامعه و نظام را از خطر انحراف دور ميكند؛ ایشان رهنمودهايي به ارگانهای مختلف داشتند. طباطبایی افزود: خاصیت مهم وصیتنامه امام اين است که ميتواند جاودان باقی بماند و اگر بهصورت مقطعی اموري تغییر کند، خطوط کلی آن همیشه ثابت است و زمان محدودی ندارد. همسر حاج احمد خمینی با بیان اینکه برای فهم بعضي از موارد وصیتنامه، باید مطالعات تاریخی داشته باشیم، اظهار داشت: مثلاً ایشان در برخی مواقع از گروههایی صحبت میکنند که ما برای فهم این بیان باید ابتدا آن گروهها را بشناسیم و درکی از شرایط آن زمان داشته باشیم تا به عمق بیان امام واقف شویم.او در پاسخ به این پرسش که فهم وصیتنامه و تطبیق تاریخی آن توسط چه کسی و کجا باید صورت بگیرد؟، گفت: در قدم اول، محتواي وصیتنامه باید به درستی فهمیده شود اما انطباق آن با شاخههای مختلف به عهده متخصصان آن شاخههاست؛ مثلاً در بعد فقهی وصیتنامه، مسلماً باید کارشناسان فقهی نظر خود را ارائه دهند و شرایط و مقتضیات بیانات امام را در زمینه فقهی مطالعه کنند و آن را با حال و شرایط کنونی تطبیق دهند. براي نمونه یکی از بندهایی که امام بسیار بر آن تأکید داشتند این بود که نظامیها نباید وارد سیاست بشوند و بسیار تأکید داشتند که فرماندهان، افراد تحت فرمان خود را از ورود در احزاب منع کنند و به صراحت ميگويند ورود اينان در احزاب سياسي موجب تباهي آنان ميشود و از دولت و مردم و مجلس و رهبر یا شورای رهبری ميخواهند كه نگذارند چنین اتفاقی بیفتد. همانطور که میبینید، این یک اصل کلی است كه امام مصرانه از همه ميخواهند و نیازی نیست كه برای فهم این مسأله به شرایط آن زمان برگردیم و ببینیم كه نظامیان در آن زمان چگونه بودهاند، بلکه اصلی کلی است که در همه زمانها صدق میکند اما درباره دانشگاه، توصیههای ایشان برای مبارزه با گروهکهايي كه دانشگاه را بهصورت پادگان نظامي در آورده بودند، قطعاً مقطعي است و در شرايطي حكم تغيير ميكند. طباطبایی در برابر این سؤال که «عدهای معتقدند اگر جامعه تغییر کرده، این جامعه است که باید خودش را با وصیتنامه امام(ره) وفق دهد اما عدهای هم درمقابل معتقدند که این وصیتنامه امام(ره) است که باید با توجه شرایط روز بازخوانی شود. به نظر شما کدامیک از این دو دیدگاه درست است؟»، گفت: به نظر من هر دوی این دیدگاهها درست است، چرا که بعضی چیزها در جامعه تغییر کرده و طبعاً احكام آنها هم تغيير ميكند. برخی موارد هم شامل اصول کلی میشود كه ثابت هستند و خطوط كلي جامعه را ترسيم میکنند و جامعه باید خودش را با وصیتنامه وفق دهد. يعني وصیتنامه این دو بخش را داراست.وی در خصوص مصادیق این گفته خود اظهار داشت: مثلاً همین اصول کلی راجع به دین و سیاست؛ این یک قانون کلی است و امام همیشه بر آن تأکید داشتند یا همان عدم ورود نظامیان به سیاست که امام اعتقاد داشتند همیشه و در هر زمانی باید از این قانون پیروی کرد.عروس امام در خصوص میزان اجرای وصایای امام گفت: فکر میکنم هنوز در اجرا به معنا و مفهوم واقعی دستورالعملهاي امام نرسیدهایم و هنوز با خواسته امام فاصله زيادي داريم.وی در خصوص دلایل این فاصله اظهار کرد: سلیقههای افراد و مسؤولان با هم فرق میکند. مثلاً در خصوص اهمیتی که امام به مسأله زنان میدادند، حتی در همان زمان هم جامعه نتوانست با امام همگام شود. همانطور که میدانید، امام سه نفر را برای یک دعوت بسیار عظیم دینی نزد گورباچف، آخرين دبيركل حزب كمونيست شوروي سابق فرستادند که یکی از آنها خانم دباغ بودند. وقتی این خانم به ایران برگشت، حتی صداوسیمای ما هنگام مصاحبه این موضوع رابر نميتابيد، در حالی که اگر آن افراد خودشان را مقداری با اندیشه امام وفق میدادند، چقدر میتوانستند در آن زمان روی حضور و انتخاب يك زن از سوي امام كه از شأنيت مرجعيت فقهي نيز بر خوردار بود، تبليغ كنند و در پاسخ به اعتراضات دشمنان اسلام به عدم رعایت حق زن، قد علم کنند. یادم میآید زمان مصاحبه با آيتالله جوادی آملی و خانم دباغ در بازگشت از سفر به شوروی، دوربین صداوسیما بهگونهای حرکت میکرد که اصلاً خانم دباغ دیده نشود، چه برسد به سؤال و پرسشي از ایشان. وی ادامه داد: مثلاً در مورد پیوند دانشگاه و حوزه، منظور امام این نبود که عدهای استاد بهصورت صوري و ظاهري بین دانشگاه و حوزه رد و بدل شوند، بلکه منظور ایشان این بود که دانشگاهيان با اشرافشان روی علوم روز، پيشرفتهاي علمي را در اختيار علماي حوزه قرار دهند و فقهای حوزه هم احكام و استنباطهاي جديد دینی خود را در اختیار دانشگاهها قرار دهند تا ثمره این همکاری، بهوجود آمدن علمی نو باشد اما متأسفانه این اتفاق نیفتاده است. من یادم میآید زمانی که آيتالله موسوی اردبیلی از قم آمده بودند تا جلسهای راجع به جامعهالزهرای قم در خصوص تحصيل زنان داشته باشند، امام در آن جلسه مکرراً از آنها خواسته بودند که کار مهمی برای خانمها بکنند، گفته بودند به این قشر از جامعه در طول تاریخ بسیار ظلم شده است و زنان استعدادهای زیادی دارند اما هیچگاه فضا برای بروز آن نداشتهاند. امام اعتقاد داشتند زنان هم میتوانند به درجه اجتهاد برسند و با شرایط و خصوصیات زنانگی به فقه نگاه کرده و استنباط کنند و میتوان از درک آنان، مطالبی نو استخراج کرد اما وضع بهگونهای است که از علم و تجربیات خانمهای مجتهد استفاده نمیکنند و آنها عملاً حاشیهنشین شدهاند.فاطمه طباطبایی در بخشهای دیگری از گفتوگوی خود با ماهنامه مدیریت ارتباطات در خصوص وصیتنامه احمد آقا، تدریس وصیتنامه امام به عنوان یک واحد درسی در دانشگاه آزاد، شرایط امام برای دیدار با رجوی، وجود نگاه سیاسی به وصیتنامه امام، نگاه جوانان امروز به اندیشههای امام و تأثیر تفسیر نادرست سیاسی از اندیشه امام بر جوانان و این گفته امام در انتهای وصیتنامه که «با دلی آرام و قلبی مطمئن... به سوی جایگاه ابدی سفر میکنم» سخن گفته است.
گزارش تصویری گفتگو با فاطمه طباطبایی اینجا
نام (الزامی)
ایمیل (الزامی)
وب سایت
من را از نظرات بعدی از طریق ایمیل آگاه بساز
گفتگو با حمید بقایی
گفتگو با هاشمی رفسنجانی
گفتگو با سید محمد حسینی
گفتگو با کمال خرازی
گفتگو با محسن رضایی
گفتگو با حسین توفیق
گفتگو با حسین انتظامی
گفتگو با مهدی کلهر
گفتگو با فاطمه طباطبایی
گفتگو با منوچهر متکی
گفتگو با حسن خجسته
گفتگو با محمد حسین صوفی
گفتگو با معصومه ابتکار
گفتگو با باقر لاريجاني
گفتگو با کاظم معتمد نژاد
گفتگو با جواد شمقدری
گفتگو با محمد جعفر محمد زاده
گفتگو با مسعود جزایری
گفتگو با رامین مهمانپرست
گفتگو با محمد هاشمی
گفتگو با احمد مسجد جامعی
گفتگو با سعید رضا عاملی
گفتگو با رضا تقی پور
گفتگو با علیرضا کریمی
گفتگو با صابر فیضی
گفتگو با پدرام پاک آیین
گفتگو با یحیی کمالیپور
گفتگو با مهدی محسنیانراد
گفتگو با محمد جواد آقاجری
گفتگو با شهیندخت خوارزمی
گفتگو باعلیاصغرشعردوست
گفتگو با باقر ساروخانی