شاید در توصیف افراد در وسایل نقلیه عمومى بگویید كه همگی «غمگین» و «ناراحت» هستند. این توصیف به خاطر چهره بدون احساس مسافران به ذهن شما خطور می‌كند اما بدانید توصیف اشتباهی است. در واقع، چیزى که در چهره افراد و زبان بدن مسافران مشاهده مى‌کنید، رعایت حریم شخصی افراد دیگر در زبان بدن است. اگر در اوایل آشنایی با شخصی دست‌ خود را روی شانه او بگذارید، این فرد حتی اگر لبخند بزند، نسبت به شما احساس بدی پیدا می‌کند. زمانی كه وارد حریم شخصی فرد دیگری می‌شوید، بدن او واکنش نشان می‌دهد، تپش قلبش بالا می‌رود، میزان آدرنالین خونش افزایش می‌یابد و خون بیشتری به مغز و ماهیچه‌هایش فرستاده می‌شود و برای تذكر یا دور شدن آماده می‌شود.  این واكنش‌ها و رفتارها ناشی از اهمیت حریم شخصی و رابطه آن با زبان بدن در روابط بین انسان‌هاست. حریم شخصی، قلمرو یا فضایى است که انسان آن را متعلق به خود می‌داند و به مثابه امتدادى از بدنش تلقی می‌كند. هر شخص داراى قلمروى خاصی است که شامل منطقه پیرامون اموال او و همان‌گونه که «ادوارد تی. هال» (Edward T Hall) در دهه ۱۹۶۰ میلادی کشف کرد، فضایی که اطراف بدن او را فراگرفته است، می‌شود.  اما مسأله اساسی در روابط اجتماعی، رعایت این حریم است زیرا فضای این حریم انواع مختلف دارد و بسته به نوع رابطه و مكانی كه در آن قرار داریم، متغییر است. سیاستمدار هم همانند دیگر افراد باید در درجه نخست بفهمد كه در هر مكان و زمان و در ارتباط با هر شخصی چه فضایی را به‌عنوان حریم شخصی طرف مقابل باید رعایت كند و چگونه با زبان بدن خود این مراعات را نشان دهد. به‌عنوان مثال اگر هنگام ورود به یك سینمای نسبتاً شلوغ روی صندلى بنشنید که فاصله ‌آن تا شخص غریبه دیگر بیش از اندازه زیاد باشد، فرد مقابل ممكن است احساس اهانت کند یا اگر خیلى نزدیک به وى باشد، ممكن است احساس نگرانی كند.  سیاستمداران همانند انسان‌های دیگر، فضای شخصی و خاص خوشان را دارند اما در عرصه سیاست رعایت این حریم بسیار مهم است. شعاع این حریم در سیاست بستگی به نوع رابطه شخصی با سیاستمدار و فرد مقابل‏، موضوع مذاكره، روابط كلی بین كشورهای دو سیاستمدار و... دارد اما در كل پذیرفته شدن شما توسط دیگران بستگى به احترامى دارد که براى حریم شخصى آنان قائل هستید. به همین دلیل است که افرادی که در آشنایى مقدماتی با هر کس، دست خود را به پشت او مى‌زنند یا هنگام صحبت كردن، به‌طور مرتب به آنها دست مى‌زنند، موفق با ایجاد دوستی پایداری نمی‌شوند. زبان بدن مهم‌ترین نقش را در رعایت این قاعده دارد، زیرا حركات بدن است كه از یك طرف منجر به تجاوز به حریم شخصی دیگران و ایجاد ناراحتی و حتی خشم پنهان و آشكار و از طرف دیگر منجر به اعتماد و خوش‌بینی می‌شود.

 سنجش و رعایت حریم شخصی در زبان بدن

برای نفوذ به حریم خصوصی دیگران تنها دو دلیل وجود دارد‎‎؛ ممکن است فرد مقابل فامیل نزدیک یا دوست صمیمی شما باشد یا اینکه طرف مقابل قصد تجاوز به حریم شخصی بدن شما را داشته باشد. هر چه ارتباط ما با دیگران صمیمی‌تر باشد، به همان نسبت اجازه داریم به حریم آنها وارد شویم. با افزایش اعتماد، فاصله و شعاع این حریم نیز کم می‌شود و سرانجام می‌توانید اجازه ورود به حریم شخصی دیگران را نیز به‌دست ‌آورید. وقتی دو سیاستمدار همدیگر را می‌بوسند یا به هم دست می‌دهند، می‌توان با توجه به فاصله بین بدن آنها به نوع ارتباط‌شان پی‌برد. سیاستمداران كشورهای دارای روابط نزدیك مانند كشورهای اروپایی بدنشان بسیار به هم نزدیك می‌شود اما سیاستمداران غیرصمیمی مانند بسیاری از رهبران كشورهای آسیایی با فاصله بیشتری این كارها را می‌كنند. البته زبان بدن افراد در رعایت حریم شخصی دیگران تا اندازه‌ای تحت ثأتیر فرهنگ است. روستایی‌ها كمتر به حریم شخصی دیگران تجاوز می‌كنند، زیرا در مناطق جمعیتی كم‌تراكم زندگی می‌كنند و به علت اینكه حریم شخصی آنها وسیع‌تر است، هنگام دست دادن پاهاى خود را عقب نگه می‌دارند و تا جایی که مى‌توانند براى دست دادن خم می‌شوند.

به‌طور کلی می‌توان چهار نوع حریم در روابط اجتماعی را مطرح كرد:

1- حریم خصوصی

2- حریم شخصی

3- حریم اجتماعی

4- حریم عمومی

هر یك از این حریم‌ها مستلزم رعایت فاصله خاصی بین افراد است. سیاستمدار یا هر فردی باید در ابتدا تشخیص دهد در رابطه با فرد یا فراد دیگر كدام یك از این حریم‌ها بین آنها وجود دارد و سپس بر اساس این تشخیص به بهترین شكل از زبان بدن خود استفاده كند‎؛ یعنی حالات و فاصله بدن خود با طرف مقابل را كنترل كند.

حریم خصوصی: فاصله‌ای كه در این حریم باید رعایت شود، بین 15 تا 45 سانتیمتر است.‎‎؛ به شعاع 15 سانتیمتری این حریم، «حریم بسته خصوصی» می‌گویند كه تنها مختص افرادی است كه دارای روابط عاطفی عمیق با هم هستند. حریم صمیمی كمتر در عرصه سیاسی و دیپلماتیك وجود دارد، مگر بین سیاستمداران كشورهای دارای روابط بسیار گسترده یا سیاستمداران كشورهای دارای ایدئولوژی‌های مشترك. همچنین سیاستمداران ممكن است به خاطر اینكه در برابر رسانه‌ها نشان دهند اتحاد و همفكری بالایی دارند، وارد حریم خصوصی سیاستمدار متحد خود شوند. اما مسأله مهمی كه باید به آن توجه شود این است كه یك سیاستمدار یا هر فردی در یك ملاقات رسمی یا در دوره ابتدای آشنایی (در مورد افراد عادی) نباید بدن خود را وارد این حریم كند.  حریم شخصی: فاصله‌ای كه در این حریم باید رعایت شود، بین 46 سانتیمتر تا یك متر و 20 سانتیمتر است. فاصله حریم شخصی، همان فاصله‌ای است كه باید در اكثر مجالس و مراسم‌های رسمی و اجتماعی حفظ ‌شود. در محافل سیاسی هم این حریم معیار كنترل زبان بدن است و عرف بین‌المللی در فاصله بین سیاستمداران همین حریم است.  حریم اجتماعی: فاصله‌ای كه در این حریم باید رعایت شود، بین یك متر و 20 سانتیمتر تا 3 متر و 60 سانتیمتر است. شما معمولاً این فاصله را در مقابل افراد غریبه و در كل كسانی كه آشنایی كمی با آنها دارید، باید رعایت كنید.

حریم عمومی: فاصله‌ای كه در این حریم باید رعایت شود، بیش از سه متر و 60 سانتیمتر است. این فاصله را زمانی كه سیاستمدار یا فردی دیگر با گروه اجتماعی یا اجتماعات خاصی رو به‌رو هستند، رعایت می‌كنند. به عنوان مثال زمانی كه شما از كنار یك گروهی كه در حال برگزاری تظاهرات یا گروهی از افراد كه دوستان صمیمی شما نیستند و در حال گفت‌وگوی جمعی هستند، می‌گذرید، این فاصله را رعایت می‌كنید. مشهودترین نمونه رعایت این فاصله در بین سیاستمداران زمانی است كه آنها در حال برگزاری كنفرانس خبری یا دیدار با جمعی از مقام‌های پایین‌رتبه دولتی هستند.

 زبان بدن در قلمروی حریم شخصی

گاهی اوقات مجبور هستید به حریم شخصی دیگران وارد شوید. حضور شما در آسانسور، قطار، اتوبوس، نشست‌ها و جلسه‌های شلوغ نمونه‌هایی از این تجاوز اجباری به حریم شخصی دیگران است. در این زمان زبان بدن مهم‌ترین نقش را در نشان دادن شخصیت شما به دیگران دارد. نكاتی كه در این مواقع باید در زبان بدن خود رعایت كنید عبارتند از:

  از خیره شدن در چشم دیگران اجتناب كنید‎.

  در صورت شما نباید هیچ احساسی نمایان شود.

  نشان دهید حواستان به گوشی همراه، روزنامه، كتاب یا تمیز كردن عینك‌تان است.

  حركات بدن را در پایین‌ترین سطح تحرك نگه دارید.

  در آسانسورها می‌توانید چشمانتان را به نمایشگر شماره طبقات متمركز كنید.

  با كمترین حركات بدن به آشنایی كه متوجه حضور شما شده، ابراز ادب كنید‎.

  زمانی كه قرار نیست وضعیتی كه در آن هستید، زیاد طول بكشد چیزی نخورید و ننوشید.