دکتر حسن بشیر، عضو هیأت علمی دانشگاه و استاد ارتباطات بینالملل در شماره نهم ماهنامه مدیریت ارتباطات تحلیل گفتمانی رسانههای بیگانه در مورد سایت ویکیلیکس را ارائه داده است.
در چکیده این تحلیل آورده شده است: انتشار هزاران سند توسط ویکیلیکس بیشک عصر تازهای را در تاریخ بشر گشوده که میتوان آن را عصر «دیپلماسی سیاه» نامید. منظور از «دیپلماسی سیاه»، آغاز شیوهای از پروپاگاندای جدید است که متکی بر ابهام کامل، تاریکی مطلق و سیاهی تام است. این تاریکی و سیاهی نه در منبع اعلام شده و نه در چگونگی انتشار اطلاعات، بلکه این ابهام و سیاهی در سیاستهای پشت پردهای است که به دنبال ایجاد ضدجریان جدیدی در سطح جهانی است که نه تنها پیامدهای آن هنوز روشن نیست، بلکه حتی پیشبینی این پیامدها نیز مشخص نیست. عصر دیپلماسی سیاه با فرو ریختن دیپلماسی عمومی آغاز شده است و میرود تا پست دیپلماسی عمومی را به جریان اندازد. پست دیپلماسی عمومی بیش از هر چیز بر ایجاد ضدجریانهای جدید در سطح جهانی متکی است که میتواند بسیاری از جریانها را تولید، تعدیل، تقلیل یا تحریف کند. این دیپلماسی جدید گرچه میتواند اشکال مختلفی داشته باشد اما در شکل جدید خود دیپلماسی سیاه را به عنوان شیوه مناسب برای تحول جهانی در پیش گرفته است که کمتر از حادثه 11 سپتامبر 2001 نیست. هزاره سوم با نوعی از پست دیپلماسی عمومی آغاز شد که حادثه 11 سپتامبر طلیعه آن بود. در آن حادثه نیز گرچه ابعاد عینی حادثه مشخص بود اما هنوز اصل و اساس آن حادثه روشن نیست. در این رابطه تحلیلهای فراوانی وجود دارد که از توطئه غرب تا تروریسم شرق در آن گنجانده میشود. علیرغم این ابهام و تاریکی، این حادثه جهان را متحول ساخت. عصر بعد از جنگ سرد را میتوان با حادثه 11 سپتامبر تعریف کرد و اکنون عصر دیپلماسی سیاه به عنوان شیوهای از پست دیپلماسی عمومی آغاز شده است که آغاز آن با افشاگری ویکیلیکس پیوند خورده است. ویکیلیکس با هر تحلیل و تفسیر، یک ضدجریان جهانی در عصر پست دیپلماسی عمومی (Post Public Diplomacy) یا دیپلماسی جهانی (Global Diplomacy) است. این جریان بیش از هر چیز یک «شوک اطلاعاتی» است؛ شوکی که همه جهان را درگیر خود ساخته و علیرغم تجاهل سیاسی، آتش جنگی را در زیر خاکستر نهان ساخته است که آثار آن اندکاندک نمایان خواهد شد. در جمهوری اسلامی ایران و بسیاری از کشورها، تحلیلهای فراوانی در رابطه با اسناد افشا شده صورت گرفته و اظهارنظرهای گوناگونی مطرح شده است. گرچه برخی از اظهارنظرها هنوز رنگ سیاسی بهخود نگرفتهاند و در حوزه تحلیل یا طرح دیدگاه مطرح هستند اما همین دیدگاهها نشان از دو مسأله دارند: اول، عمق شوک وارد شده و دوم، ابهام یا ایجاد ابهام یا وجود ابهام در همه آنچه که در حال جریان است؛ یک جریان سیاه که بخش روشن آن نیز مبهم و غیرقابل قبول است اما وجود دارد و همچون طوفانی سهمگین، در حال تخریب و ساختن است؛ تخریب آنچه که بوده و ساختن آنچه که باید ساخته شود. بر اساس دیدگاههای رسانههای بیگانه در ماههای اخیر، میتوان گفتمانهای مورد نظر این رسانهها در مورد ویکیلیکس را به این شرح طبقهبندی کرد:1- افشاگری ویکیلیکس ضدجریان اطلاعاتی است که به دنبال اجرای پروژه دیپلماسی سیاه در جهان است.2- این پروژه از طرف آمریکا و با هماهنگی اسرائیل در حال شکلگیری است و تکمیلکننده پروژه حادثه 11 سپتامبر است.3- افشاگری مزبور یک جنگ اطلاعاتی است که شرق و غرب در حال به وجود آوردن آن بوده تا نوعی از قطببندی جدید در جهان شکل گیرد.4- رهاسازی اسناد مزبور در صدد ایجاد بحران وسیعتر و عمیقتر در جهان اسلام بهویژه خاورمیانه است.5- افشاگریها در صدد ایجاد جریان ضد ایران و تغییر معادله منطقه با توسعه وحشت، اضطراب و تردید در مورد ایران و سایر کشورهای اسلامی است.6- افشاگریهای مزبور در پی درگیر کردن جهان با مباحث دیگر است تا جهاد و مقاومت برای آزادسازی کشورهای فلسطین، عراق و افغانستان را تحت الشعاع قرار دهد. 7- افشاگریهای ویکیلیکس با ناامن کردن جریان اطلاعاتی جهان، زمینهساز بهوجود آمدن کنترلهای جدید برای عصر اطلاعات دیجیتالی است.8- افشاگریهای ویکیلیکس آغازگر عصر ناامنی در روابط دولتها و جدی قرار دادن نقش بازیگران غیردولتی در روابط جهانی است.9- افشاگریهای ویکیلیکس ادعاهای بیاساسی است که در قالب جدیدی در جهت اغفال جهانیان صورت میگیرد تا امپریالیسم آمریکا و غرب با وسعت بیشتری در جهان اعمال شود.10-اسناد ویکیلیکس تنها یک مرحله از سناریوی جدید غرب برای کنترل جدید جهان در عصر اطلاعات است و با ادامه حرکتهای مشابه، جهان را وارد یک درگیری مضاعف خواهد کرد.در این مقاله گفته شده: بهطور کلی ویکیلیکس یک ضدجریان برای آغاز دیپلماسی سیاه جهانی است. اسناد آن گرچه میتوانند مورد تشکیک قرار گیرند اما حداقل بخشی از واقعیت را کشف میکنند. این واقعیت میتواند ضربهپذیری عصر موسوم به اطلاعات دیجیتالی را به شدت تشدید کند. این حرکت گرچه میتواند از طرف جهان غرب طراحی شده باشد اما میتوان نوعی از توافق قدرتهای بزرگ را در آن مشاهده کرد که بیانگر طراحی جدیدی برای تقسیمبندی جهان بر مبنای درگیریهای منطقهای و قطببندی وسیعتر است. علاوه بر آن، درگیر ساختن جهان اسلام، بهویژه پس از جریان 11 سپتامبر، با مسائل حاشیهای و مسالهساز، میتواند یکی از اهداف مهم در این زمینه باشد. آنچه که در این زمینه میتواند بسیار حائز اهمیت باشد، بهویژه با عدم افشاگری اسناد مزبور در مورد اسرائیل، تغییر نقشه جهاد و مقاومت در خاورمیانه و تغییر جهت آن از اسرائیل به مناطق دیگر است.
نام (الزامی)
ایمیل (الزامی)
وب سایت
من را از نظرات بعدی از طریق ایمیل آگاه بساز